Onze Lieve Vrouwetoren 555 jaar
HistorieAMERSFOORT Amersfoort en zijn historie zit vol met leuke, interessante verhalen en stadsweetjes. De stadsgidsen van Gilde Amersfoort doen voor de lezers van De Stad Amersfoort eens in de vier weken een greep uit hun collectie. Deze week: De Onze Lieve Vrouwetoren 555 jaar.
Dit jaar viert Amersfoort het 555-jarig bestaan van de Onze Lieve Vrouwetoren. Een wat ongebruikelijk jubileum misschien, maar al die tijd steekt deze iconische toren ruim boven de stad uit. Zij is met 98 meter en 33 centimeter de op twee na hoogste toren van Nederland, na de Utrechtse Dom en de Nieuwe Kerk in Delft. De toren met zijn drie geledingen en spits met haan heeft 346 treden en maar liefst zeven luidklokken en twee carillons met 93 klokken.
MARIA MIRAKEL
Er stond al enkele eeuwen een kapel. Deze werd uitgebouwd tot een kerk nadat een in 1444 gevonden Mariabeeldje tot grote wonderen in staat bleek. Amersfoort werd bedevaartplaats en duizenden pelgrims kwamen tot Maria bidden. Een toren ontbrak nog. Door de giften van de pelgrims en een bijdrage van bisschop David van Bourgondië - tevens landheer van ‘t Sticht, nu de provincie Utrecht - kwam deze er alsnog. Hij bedong, dat de toren niet hoger mocht zijn dan ‘zijn’ eigen Dom (112 m): baas boven baas. Maar de toren moest wel hoog genoeg zijn om mogelijk vijandige legertjes vanuit Holland en Gelre tijdig te signaleren.
ONGELOFELIJKE PRESTATIE
Na de start in 1457 was de toren al in 1470 klaar. Een ongelofelijke prestatie, want voor de bouw van de Domtoren had men ruim 125 jaar nodig. Bovendien woedden destijds de Stichtse Oorlogen die ook Amersfoort troffen. Kennelijk kon dat de bouw niet deren. Uiteraard werd de toren vernoemd naar Maria, net als de naastliggende kerk. De bouwers hebben dankbaar gebruik gemaakt van de ervaringen met de Utrechtse Dom. De uiterlijke gelijkenis is dan ook groot. Maar over de bouwgeschiedenis weten we maar weinig. Tijdens de Reformatie verdween het bouwarchief spoorloos. De Gereformeerden – wars van heiligenverering – namen in 1579 de kerk over en noemden de toren spottend ‘De Lange Jan’.
ROERIGE TIJDEN
De Onze Lieve Vrouwetoren wist eeuwenlang branden en oorlogen te trotseren. Zelfs de ontploffing van de kerk in 1787 door een ongeluk met buskruit heeft zij doorstaan. De toren bleef gespaard, omdat deze alleen via het dak met de kerk was verbonden. In de jaren ‘90 heeft de toren voor het laatst een restauratie ondergaan. Daarna is deze toren alleen nog maar mooier geworden. Alleen al door de monumentale bronzen pelgrimsdeuren met de Mantelmadonna die in 2014 werden geplaatst naar een ontwerp van kunstenaar Eric Claus. De toren zal voorlopig de blikvanger van de stad blijven, op weg naar een volgend jubileum.